Over het ontstaan van De discipel in de zandbak.

Zoals zo velen schreef ik me op een dag in voor een schrijfcursus. Er klopte steeds een verhaal bij mij aan, nadat ik naar de voorstelling Boer Koekkoek van regisseur Wim de Ket was geweest. Mijn vader, die in Hollandscheveld had gewoond, deed altijd bijzonder geheimzinnig over zijn kunstgebit en over de boerenopstanden die daar hadden plaatsgevonden. Ook het weten dat mijn familie tijdens de oorlog in Nieuwlande had gewoond, maakte mij nieuwsgierig naar mijn wortels. Het intrigeerde mij, maar ik wist niet hoe ik er vorm aan moest geven. Was mijn fantasie met mij aan de loop gegaan? Was het door anderen verteld en doorgegeven, of was het daadwerkelijk mijn eigen vader die daar had gestaan tegenover een veldwachter die hem de tanden uit de mond sloeg? Wat in ieder geval duidelijk werd, is dat er bij ons thuis gezwegen werd.

Al snel leerde ik een van de belangrijkste wetten van het schrijven: een verhaal is pas een verhaal als er een conflict in zit. En precies daar stuitte ik op mijn grootste dilemma. Want wat wilde ik nou eigenlijk vertellen? Zijn herinneringen wel de waarheid? Is een herinnering niet simpelweg jóúw waarheid, terwijl een ander die exact hetzelfde meemaakte er een compleet andere werkelijkheid op nahoudt? Zien we niet alles wat we ons herinneren door de lens van ons eigen perspectief?

Tijdens een avondwandeling door het Drentse veld zag ik de mist opkomen. In een helder moment zag ik de bijna schrijnende schoonheid en de diepe, onvertelde verhalen van de provincie waarin ik opgroeide. Drenthe is de provincie van diepe geheimen en prachtige, rauwe natuur. Het is het land van de stilzwijgende mensen, met een geschiedenis die zoveel dieper gaat dan we vaak kunnen bevroeden. Die geschiedenis zit in mij en is overal om mij heen verweven: het drama van Drenthe, maar ook de onmetelijke schoonheid ervan. Generaties mensen die onbewust aan elkaar doorgaven wat ze eigenlijk diep weg wilden stoppen.

Het zwijgen heeft me bij tijd en wijle radeloos gemaakt, maar het heeft ook mijn verbeelding en mijn schrijven aangewakkerd. Vanuit die wortels ontstond een verhaal dat heel dicht bij me lag. Ongemakkelijk dichtbij soms. Maar of het de exacte waarheid is? Dat weet ik niet. En als er mensen zijn die denken zich erin te herkennen, dan is dat niet op feiten berust. Wat ik wel weet, is dat alle verhalen in dit boek echt gebeurd zouden kúnnen zijn — simpelweg omdat in de loop der tijd alles al eens een keer is gebeurd.

Het schrijven was een intense reis. Een reis waarin ik ontzettend veel heb geschrapt, veel heb gehuild, maar ook veel heb gelachen om het kleine meisje Anniek, dat tijdens het schrijven constant met me meereisde. Zij is misschien wel mijn eigen innerlijke kind. Zij was steeds weer in staat om licht te laten schijnen op de verhalen. Het heeft ervoor gezorgd dat ik uiteindelijk een diepe compassie ben gaan voelen voor mijn (voor)ouders, en dat is een bijzonder geschenk. Het smaakt absoluut naar meer.

Dit boek vertelt een geschiedenis van een landschap en haar bewoners die nog niet eerder op deze manier is verteld. De mensen van Drenthe. Mijn mensen.

Ik wens je een mooie reis door dit landschap.